Plattegrond Beatrixpark in 1961 excl. Artsenijhof
Getekend door Charles Haak

Informatie over Charles Haak
met alle kaarten en tekeningen
Catalogus Floriade 1972
met het deel Beatrixpark.
Met alle kwekers - PDF 15 Mb
Vrienden van het Beatrixpark
Naar de website over het park in al haar facetten.
Beatrixpark in aanleg vanaf de Diepenbrockstraat 1938.
Wilde rozen 1961 en wilde rozen heden Artsenijhof.
Foto Polygoon – Collectie Stadsarchief Amsterdam – Guido Gezellestraat, Diepenbrockstraat en het Beatrixpark in de laatste fase van inrichting op 13 mei 1938. Beplanting aanbrengen met behulp van paard en wagen. Gefotografeerd vanaf het Vossiusgymnasium.
Het Beatrixpark in Amsterdam werd geopend in 1938 als onderdeel van het Algemeen Uitbreidingsplan. Toen circa 7 ha in omvang. Een overzicht van beplanting uit 1961 van C.W.F. (Charles) Haak, die beschreef 3 soorten wilde rozen en in dit artikel een kennismaking met deze rozen én met de ontwerpster van het Beatrixpark, mejuffrouw ir. J. Mulder.
Introductie
Het Beatrixpark werd onder moeilijke maatschappelijke omstandigheden ontworpen begin jaren dertig. Mejuffrouw ir. J. Mulder, in dienst getreden in 1930 bij de gemeente Amsterdam als adjunct-architecte, begon haar werkzaamheden met een verkaveling met woningen/villa’s in Amsterdam Zuid rondom het Vossiusgymnasium en daarna iets zuidelijker, de aanleg van het Park Zuid. Zij had de opleiding bouwkunde aan de Technische Hogeschool in Delft gedaan in de periode 1918-1926 en daarna enige ervaring opgedaan.
Dit nieuwe parkgebied werd met zand opgehoogd en aangelegd met werklozen en in het jaar 1938 geopend en kreeg de naam van de pasgeboren kroonprinses Beatrix. Vanaf 1931 werd er ook al nagedacht over het ‘Boschplan’ (Amsterdamse Bos) met 875 ha en dat werd vanaf die tijd ook ontworpen door mejuffrouw Mulder, de eerste grote uitdaging. Na 1938 tot haar pensionering in 1966 maakte mejuffrouw Mulder geen groenontwerpen meer, dat werd overgelaten aan de afdeling Beplantingen die over een eigen tuinarchitect beschikte. In 1952 werd zij benoemd als hoofdarchitecte en als prof. C. van Eesteren in 1958 met pensioen gaat, wordt zij hoofd van de afdeling Stadsontwikkeling van de Dienst der Publieke Werken van Amsterdam en gaf leiding aan circa 30 tekenaars (mannen) en had de verantwoordelijkheid voor deze belangrijke afdeling. Realiseerde grote delen stadsuitbreiding naar alle windrichtingen voor wonen, speelplaatsen én recreëren in parken.
Overzicht beplanting Beatrixpark
Welke beplanting vanaf het begin werd geplant is mij niet bekend, maar in 1961 heeft de heer Charles Haak een vrij gedetailleerde inventarisatie gemaakt van bomen, heesters en planten en daar heb ik 3 wilde rozen in gevonden, waarvan één cultivar. Deze wil ik graag aan u voorstellen, met de schrijfwijze uit 1961 en de Nederlandse naam.
    1. Rosa rubiginosa - Egelantier
    2. Rosa moyesii - Mandarijnroos
    3. Rosa omeiensis ‘Pteracantha’ - Prikkeldraadroos
Het is jammer dat er geen motivatie is waarom deze drie rozensoorten zijn gekozen. Dat mejuffrouw ir. J. Mulder het landschappelijke park heeft ontworpen is duidelijk, dat deze rozensoorten er vanaf het begin (1938) hebben gegroeid weet ik niet, evenmin of zij deze plantenkeus zelf heeft gemaakt. Rond 1960 was er al een poos een afdeling Beplantingen met de tuinarchitect F.G. Breman als afdelingshoofd. De heer C.W.F. Haak die de inventarisatie van planten als liefhebberij had gemaakt wilde graag weten wie het Beatrixpark had ontworpen en schreef een brief aan de gemeente. Hij kreeg van het Hoofd van de afd. Beplantingen een enigszins teleurstellend antwoord op 26 januari 1962. Voor liefhebbers van gemeentelijke antwoorden een historische brief, lees de brief aan Charles Haak op de pagina Haak-historie-beatrixpark.
Deze gemeentelijke tuinarchitect F.G. Breman was ook betrokken bij de voorbereiding en uitvoering van de Floriade 1972 in het Amstelpark Amsterdam waar een uitgebreide rozenexpositie was aangelegd waaraan veel kwekers medewerking hadden verleend. Toen werd ook de Artsenijhof aangelegd, een uitbreiding van het Beatrixpark.
De 3 soorten rozen zijn bij een gespecialiseerde kweker nog te koop.
Of deze 3 rozen nog groeien in het Beatrixpark is de vraag, waarop ik nog geen antwoord kan geven. Een mooie klus om dit te onderzoeken in 2022.
Alle foto’s van deze 3 rozen zijn genomen in het Belmonte Arboretum in Wageningen, op 5 maart en 3 juni 2017. Op 01-02-2021 zijn 2 foto’s van Piet Bakker toegevoegd: bloem en rode stekels van de Prikkeldraadroos, beide gefotografeerd in China. Tot slot nog de Egelantier uit het Vondelpark 2017 en 2018.

In de Artsenijhof, aangelegd rond 1972, groeien wel wilde rozen: verschillende grote struiken Egelantier (of Hondsroos?), de Apothekersroos - Rosa gallica 'Officinalis' Andr. en de Rosa gallica 'Complicata'
Hans Homburg - 8 februari 2022
Egelantier
Rosa rubiginosa
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Mandarijnroos
Rosa moyesii
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Prikkeldraadroos
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
of hedendaagse naam
Rosa sericea var. omeiensis f. pteracantha
Foto Piet Bakker - Provincie Yunnan in China
Egelantier
08-02-2022
Rosa rubiginosa L. (1771)
Bloemkleur licht roze met een diameter van 4 tot 4,5 cm. Bloemen staan met 1 tot 3 bij elkaar, sterk geurend. Bloeit in juni en soms nabloei in de zomer. De jonge takken hebben een roestbruine kleur bij horizontale takken aan de bovenzijde (Latijn - Rubigo = Rode aanslag, ijzerroest) en weinig gestekeld. Gemiddeld zijn de takken gelijkmatig gestekeld met stevige, hakige tot sikkelvormig gebogen stekels of ongelijksoortig gestekeld met hakige en naaldvormige stekels.
Steunblaadjes, bladsteel en bladspil met kort gesteelde klieren.

Onderzijde bladeren behaard en dicht bezet met kleverige kort gesteelde rode of roodbruine klieren. Bij kneuzing van het blad wordt de geur van appels afgeven.

Bekliering opvallender dan de beharing.
De soortaanduiding rubiginosa (= roestbruin), heeft betrekking op de klieren en de takken. De bottels zijn rood en gedeeltelijk bestekeld. Deze roos is in het verleden ook aangeplant en daarna ‘verwilderd’. Dit is een soort die van oorsprong voorkomt in Europa en de Kaukasus. Kan tot 2,5 meter hoog worden. Er groeien dus verschillende hybriden, met kleine bloemen, maar er zijn ook exemplaren met grotere bloemen zoals die in het Vondelpark en de Artsenijhof.
Manderijnroos
08-02-2022
Rosa moyesii
Hemsley & E.H. Wilson (1906)

Deze roos werd omstreeks 1903 ontdekt in zuid-west China in de provincie Sichuan. Het is een flinke opgaande struik tot wel 3 meter met roze of roze-rode open bloemen, weinig geurend. Heel weinig stekels. Blad met 7-13 deelbladen. Solitaire bloemen met 5 kroonbladen met een diameter van 5 cm. Kleur bloemen roze tot roze-rood, bloeit in juni. Bottels zijn rood. De naam refereert naar dominee James Moyes, een missionaris die gestationeerd was in Tatien-lu in China en die behulpzaam was bij de ontdekking. Lijkt erg op de Rosa macrophylla Lindl. (1820) volgens het boek THE GENUS ROSA by Ellen Willmott, F.L.S. Drawings by Alfred Parsons 1910-1911 – Part XI july 14, 1911 pagina 229. Groeit op een hoogte tussen 1.800 en 3.600 meter (6.000 en 12.000 feet). Foto’s genomen in het Belmonte Arboretum Wageningen van een plant die circa 2 meter hoog was en rijkelijk bloeide op 3 juni 2017. De in Engeland ontstane cultivar met de naam Rosa moyesii ‘Geranium’ (1938) heeft echt donkerrode bloemen, maar geurt niet. Blijft lager dan de wilde soort en daarom beter geschikt voor een (kleine) tuin.
Prikkeldraadroos
08-02-2022
Rosa sericea var. omeiensis f. pteracantha
Deze roos is echt bijzonder met witte bloemen die 4 kroonbladen hebben, niet geurend. Bloeien in mei. Zeer opvallend zijn de vleugelachtige brede platte stekels met scherpe punt. De enige roos uit het geslacht Rosa met 4 kroonbladen en soms toch als hoge uitzondering met 5 kroonbladen. De foto uit Wageningen toont de enige liggende bloem aan de struik op dat moment en lijkt ook 5 kroonbladen te hebben. De bloem op de grote foto heeft Piet Bakker gefotografeerd in de provincie Yunnan in China en uit dit gebied ook een tak met rode stekels.
De gefotografeerde struik in Belmonte Arboretum Wageningen heeft de naam Rosa sericea var. omeiensis f. pteracantha.
Het synoniem luidt Rosa omeiensis var. omeiensis f. pteracantha.
De cultivar-aanduiding ‘Pteracantha’ heeft de betekenis van pteron (Gr = vleugel) en akantha (= doorn/stekel), dus vleugelachtige verbrede stekels. Is afkomstig uit China en geïntroduceerd door E.H. Wilson in 1904. De Rosa omeiensis is een ondersoort van Rosa sericea. De afkorting in de naam var. betekend een botanische variatie of variëteit. De f. heeft te maken met de vorm (form) van de stekel. Aanvulling 01-02-2021 Piet Bakker: Rosa omeiensis is genoemd naar de 3.000 meter hoge berg Omei in de Chinese provincie Sichuan. Het is een heilige berg met meer dan 30 boeddhistische tempels die op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO staat.
Egelantier
Rosa rubiginosa
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Egelantier
Rosa rubiginosa
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Egelantier
Rosa rubiginosa
15-05-2018 - Rosarium Vondelpark
Egelantier
Rosa rubiginosa
15-05-2018 - Rosarium Vondelpark
Prikkeldraadroos
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
03-06-2017 Belmonte Arboretum
Prikkeldraadroos
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
03-06-2017 Belmonte Arboretum
Prikkeldraadroos
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
03-06-2017 Belmonte Arboretum
Prikkeldraadroos
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
03-06-2017 Belmonte Arboretum
Prikkeldraadroos
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
03-06-2017 Belmonte Arboretum
Prikkeldraadroos
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
05-03-2017 Belmonte Arboretum
Prikkeldraadroos
Rosa sericea var. omeiensis f. pteracantha
of syn. Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
05-03-2017 Belmonte Arboretum
Prikkeldraadroos
met rode stekels
Rosa omeiensis ‘Pteracantha’
Foto Piet Bakker
Mandarijnroos
Rosa moyesii
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Mandarijnroos
Rosa moyesii
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Mandarijnroos
Rosa moyesii
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Mandarijnroos
Rosa moyesii
03-06-2017 - Belmonte Arboretum Wageningen
Rosa gallica 'Complicata'
13-06-2021 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam
Rosa gallica 'Complicata'
13-06-2021 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam
Rosa gallica 'Complicata'
13-06-2021 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam
Bottels Rosa gallica 'Complicata'
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam
Bottels Rosa gallica 'Complicata'
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam
Bottels Rosa gallica 'Complicata'
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam
Rosa rubiginosa
Egelantier
13-06-2021 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdamvak 3 west noordelijk
Rosa rubiginosa
Egelantier
13-06-2021 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 3 west noordelijk
Rosa rubiginosa
Egelantier
13-06-2021 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 3 west noordelijk
Rosa rubiginosa
Egelantier
13-06-2021 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 3 west noordelijk
Bottels Rosa rubiginosa
Egelantier
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 3 west noordelijk
Lage takken
Rosa rubiginosa
Egelantier
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 3 west noordelijk
Bottel Rosa rubiginosa
Egelantier
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 3 oost noordelijk
Bladeren vorig jaar
Rosa gallica 'Officinalis'
Apothekersroos
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 2 midden
Bottels vorig jaar
Rosa gallica 'Officinalis'
Apothekersroos
13-02-2022 - Beatrixpark Artsenijhof Amsterdam vak 2 midden
Mej. ir. J. Mulder ontwerpster Beatrixpark open in 1938
1900-1988
Boek over ir. Jakoba Mulder
1994 Dienst Ruimtelijke Ordening Amsterdam

© 2013-2022 · Hans Homburg · 15-02-2022 10:37   Site-overzicht | Privacyverklaring